El Cezeri Kimdir? (Doğuş)

 El Cezeri Kimdir? (İsmail Ebu'l-İz bin Razzaz el-Cezeri)

Genel Bilgiler:

• Yaşam Dönemi: 1136 – 1206 yılları arasında yaşamış, İslam'ın Altın Çağı döneminin en önemli mucitlerinden, mühendislerinden ve bilim insanlarından biridir.

• Doğum ve Ölüm Yeri: Türkiye'nin Cizre ilçesinde (o dönemki adıyla Cezîre-i İbn Ömer) doğmuş ve ölmüştür.

• Önemi: Günümüzdeki sibernetik ve robot biliminin kurucusu kabul edilir. Batı literatüründe yaptığı çalışmalarla ünlü sanatçı Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülmektedir.

Çalışma Alanı ve Eseri:

• Alanları: Fizik, mekanik ve sibernetik (otomasyon).

• En Önemli Eseri: Mekanik cihazların tasarım ve yapımına dair detaylı talimatları içeren, Arapça olarak kaleme aldığı "Kitab-ül Hiyel" (Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmak İçin Kitap) adlı eseridir. Bu kitapta 50'den fazla makinenin ayrıntılı tasarımını vermiştir.

Başlıca İcatları:

El Cezeri, elektrik kullanmadan, sadece su ve mekanik parçalarla çalışan, günlük hayata yönelik birçok makine icat etmiştir. En ünlü icatları arasında şunlar yer alır:

• Filli Su Saati: Günümüzde mühendislikte kullanılan bazı mekanik parçaları içeren, en ünlü icadıdır.

• Tavus Kuşlu İbrik ve Abdest Otomatları

• Mumlu Saatler ve Kandil Saatleri

• Otomatik Su Pompaları (Suyu yukarı çıkartan araçlar)

• Fıskiyeler ve denge prensibine dayanan ses çıkaran araçlar

• Saz Çalan Robotlar ve eğlence amaçlı çeşitli otomatlar

• Şifreli Kilitler ve Kasalar (Dört sürgülü kapı kilitleri)